نوشته روشني بيك و جوابيه تقي اراني
به آن:
سؤزوموز
در اواخر قرن نوزده و اوائل قرن بيستم، دولت عثماني سياستهاي عمدتا بسيار درستي را در مقابل تركان ايران و آزربايجان جنوبي در دو محور دولت تركي آزربايجاني قاجار و توده مردم تركزبان اتخاذ كرده است. محورهاي اساسي اين سياستها عبارت بودند از:
١-كوشش براي ايجاد شعور ملي و سرعت دادن به تشكل ملي تركزبانان در سراسر ايران شامل شمال غرب و جنوب آن، ايجاد "ملت" ترك از تركزبانان آزربايجاني پراكنده در ايران و قفقاز، سعي براي ايجاد مفهوم "وطن" آزربايجاني در ميان تركان شمال غرب ايران
٢-سعي در جهت بهبود و تعميق روابط همه جانبه بين دولت عثماني و دولت قاجار به عنوان دو آخرين دولت بازمانده ترك در تاريخ. هر دو اين دولتها معروض به سياستهاي توسعه طلبانه دول امپرياليستي اروپائي-،مسيحي بريتانيا، روسيه و ... بوده اند.
٣-سعي در گسترش آزاديهاي اجتماعي، جريان دمكراسي خواهي و عدالت طلبي در ايران از طريق حمايت مستقيم از رفرمهاي دولت قاجاري و حمايت غير مستقيم از حركت مشروطه خواهي از قبيل دادن پناهندگي و مامن دادن به سيل روشنفكران و ناراضيان ايراني اعم از فارس و ترك و .... و مجوز دادن به نشريات مشروطه خواه متعدد در خاك عثماني، و در نهايت شركت عملي دسته جات مسلح مجاهدين عثماني در حركت مشروطه از طريق آموزش نظامي مجاهدين حتي بعضا شركت مستقيم در برخي از نبردها ...
یازینین آردی
